Reklama

Ola

TUJA (Thuja L.) to roślina iglasta należąca do rodziny cyprysowatych. Naturalnym miejscem jej występowania jest Ameryka Północna i Azja. W naturalnych siedliskach osiąga wysokość nawet 60 metrów, ale w naszym regionie jest o wiele niższa (są też formy karłowe, które doskonale nadają się do uprawy w donicach na balkonach czy tarasach).
Tuje to zimozielone drzewa (rzadziej krzewy) o stożkowej, kolumnowej koronie (istnieją również odmiany o kulistej koronie). Gałęzie są spłaszczone i zwykle pokryte dachówkowato przylegającymi liśćmi. Kształt szyszek jest podłużny lub jajowaty.

Uprawa
Tuje najlepiej rosną na glebach żyznych i przepuszczalnych, w regionach o umiarkowanej wilgotności powietrza. Najkorzystniej jest posadzić tuje na stanowisku słonecznym (może też być lekko cieniste) i osłoniętym od wiatru. Jest to szczególnie ważne we wczesnej fazie wzrostu, ponieważ wysuszające wiatry i brak regularnego podlewania może spowodować, iż żywotnik będzie się trudno zagęszczał, a jego pędy będą brązowiały i usychały. Wybierając sadzonki warto pamiętać, iż masywny pokrój strefy korzeniowej gwarantuje nam doskonałe drzewo, które nie będzie przerzedzone i nadmiernie wyrośnięte ku górze z nieatrakcyjnym i pustym dołem.
Żywotniki można rozmnożyć przez sadzonkowanie w okresie jesiennym (wrzesień – październik) lub wiosennym (marzec – kwiecień). W tym celu należy pobrać sadzonki z wierzchołków pędów (nie większe niż 10 cm) z kawałkiem drewienka z pędu (tzw. piętka), od którego odrywana jest sadzonka. Sadzonki umieszczamy w piasku zmieszanym z torfem i pozostawiamy w zimnym inspekcie. Pamiętać należy, iż lepiej ukorzeniają się sadzonki nie zdrewniałe. Żywotniki możemy również rozmnożyć przez wysiew nasion w marcu/kwietniu po uprzedniej stratyfikacji (zabieg prowadzący do przerwania stanu spoczynku nasion, polegający na traktowaniu ich przez określony czas chłodem lub na przemian chłodem i ciepłem, przy zachowaniu odpowiedniej wilgotności i dostępie powietrza).

Odmiany

Żywotnik zachodni (Thuja occidentalis) jest dobrym wyborem przy nasadzeniach żywopłotowych osiąga od 5 do 20 metrów wysokości. Jest to iglak o stożkowej koronie, osiągający szerokość nawet do 5 metrów. Z czasem korona staje się luźniejsza i nieregularna. Liście żywotnika zachodniego są matowozielone i przylegające. Kwiaty zawiązują się jesienią i pojawiają się na końcach gałązek w następnym roku. Szyszki żywotnika są podłużne i eliptyczne o brązowym zabarwieniu w fazie dojrzałej. Najpopularniejsze odmiany to:
'Aureospicata' o stożkowym i regularnym pokroju, końce młodych pędów mają złoto-żółte zabarwienie. Iglak ten w ciągu 10 lat może osiągnąć nawet 3 metry wysokości;
'Aurescens' odmiana złocista, w ciągu roku przyrasta około 15 cm, pokrój kolumnowy. Źle rośnie w miejscach zacienionych i na glebach piaszczystych, suchych;
'Brabant' odmiana szybkorosnąca, o jasnozielonych gałązkach. Kiedy zapewni się jej dobre warunki uprawowe może przyrosnąć nawet 40 cm rocznie. Wymaga stanowiska słonecznego lub lekko zacienionego;
'Danica' odmiana karłowa o pokroju kulistym, zwartym. Pędy jasnozielone dorastające do wysokości około 0,7 m (roczny przyrost to około 3 cm). Rośnie dobrze w miejscach słonecznych lub półcienistych;
'Smaragd' odmiana o wąskostożkowej budowie i barwie szmaragdowozielonej, po upływie 10 lat osiąga wysokość około 2 metrów i średnicę50-60 cm (najbardziej popularna żywopłotowa odmiana żywotnika),
'Teddy' odmiana karłowata, wolnorosnąca (rocznie przyrasta około 3 cm), o kulistym, regularnym pokroju. Charakteryzuje się miękkimi i długimi igłami, o czerwonym zabarwieniu. Odmiana ta najlepiej czuje się na stanowisku słonecznym. Lubi żyzną i wilgotną glebę.

Niektóre odmiany żywotnika zachodniego mogą w okresie zimy zbrązowieć. Jest to reakcja fizjologiczna służąca przetrwaniu zimy. Warto więc cierpliwie poczekać do wiosny, bo wtedy „uschnięte” drzewo odzyskuje swój naturalny kolor.

Żywotnik wschodni (Thuja orientalis) występuje w postaci krzewu lub drzewa o wysokości do 15 metrów, charakteryzuje się stożkową koroną, która może osiągnąć nawet 4 metry szerokości. Liście żywotnika wschodniego są koloru żywozielonego lub żółtawozielonego, o charakterystycznym nakrzyżległym i przylegającym ułożeniu, są tępo zakończone lub zaostrzone. Dodatkową atrakcją tego żywotnika są szyszki o kształtach od jajowatych do kulistych, o wysokości 2 cm, łuski szyszki pokryte są niebieskim nalotem. Warto pamiętać, iż ten gatunek nie lubi zbytniego zagęszczenia, dlatego też nie nadaje się do rzędowego ozdabiania granic ogrodu. Najpopularniejsze odmiany to:
'Aurea Nana' przepiękna odmiana o jajowatym i gęstym pokroju, w kolorze złoto-żółtym, wolnorosnąca (w ciągu roku przyrasta ok. 6 cm);
'Justynka' odmiana wolnorosnąca (w ciągu roku przyrasta do około 8 cm). Gałązki są delikatne i wachlarzykowate, o zielonym zabarwieniu. Lubi stanowiska słoneczne lub lekko zacienione.

Żywotnik olbrzymi (Thuja plicata) jest polecany dla miłośników naprawdę dużych okazów. Drzewa te w swojej ojczyźnie osiągają nawet 60 metrów wysokości – są to oczywiście okazy kilkusetletnie. W naszych warunkach klimatycznych osiągają wysokość około 30 metrów. Są to drzewa bardzo masywne, o stożkowatej koronie (z czasem korona staje się kolumnowa). Liście żywotnika olbrzymiego na stronie zewnętrznej są żywozielone, natomiast od spodu są szarozielone z białymi plamkami. System korzeniowy tego żywotnika jest spory (w przeciwieństwie do korzeni żywotnika zachodniego), dzięki czemu jest dobrze zabezpieczony przed wywracaniem (dlatego też nadaje się do posadzenia w miejscach wietrznych, o silnych podmuchach wiatru). Warunkiem prawidłowego rozwoju jest zapewnienie dostatecznej wilgotności gleby. Odmiany żywotnika olbrzymiego to między innymi:
'Kórnik' odmiana szybko rosnąca, silnie zagęszczona, o kilku głównych pędach przewodnich. W ciągu roku przyrasta około 30 cm długości. Tworzy regularne formy stożkowe, które nie wymagają nadmiernego, formującego cięcia. Łuski tej odmiany są koloru soczystej zieleni, natomiast młode przyrosty mają żółte końcówki;
'Zebrina' odmiana szybkorosnąca (po 10 latach osiąga wysokość 15 m), o pokroju stożkowym. Łuski pokryte są złocistymi, regularnymi paskami (z czasem paski te stają się bladożółte lub całkowicie bieleją). Odmiana ta wymaga gleby przepuszczalnej, piaszczystej, ale również żyznej i wilgotnej. Jest mrozoodporna i zimozielona;
'Jan' odmiana o formie kolumnowej o zwartym i gęstym pokroju. Tempo jego wzrostu jest o połowę wolniejsze od żywotnika olbrzymiego. Młode łuskowate igły są złotożółte, które w okresie zimowym przebarwiają się na kolor jasnobrunatny.

Jak sadzić tuje?
Tuje nie mogą być posadzone bezpośrednio w trawie. Najlepiej jest wyodrębnić fragment trawnika, usunąć wierzchnią warstwę trawy, następnie wykopać dół o głębokości około 40 cm i podsypać go torfową ziemią lub kompostem. Żeby zapobiec wyrastaniu chwastów oraz innych roślin (które mogą sprzyjać atakowaniu tui przez patogeny grzybowe) dobrze jest bezpośrednie okolice drzewa obłożyć czarną tkaniną ściółkującą, którą ukryjemy obsypując ją korą. Nie należy sadzić tui zbyt blisko siebie (optymalna odległość między poszczególnymi okazami to 40-50 cm).

Pielęgnacja
Żywotniki lubią dużą wilgotność gleby, dlatego wskazane jest częste i intensywne ich podlewanie (np. rano lub wieczorem). Podlewając żywotniki, należy uważać by nie zraszać części zielonej. Kiedy pojawią się nowe pędy rozpoczynamy przycinanie i zarazem formowanie naszych iglaków. Zabiegów tych nie należy robić jesienią, ponieważ drzewa nie zdążą zabliźnić ran, a w efekcie mogą nie przezimować. Pamiętajmy też o tym, iż młode pędy żywotników są trujące, dlatego nie pozwólmy zrywać ich dzieciom, ani obgryzać domowym pupilom.

Zastosowanie
Żywotniki wykorzystywane są głównie na żywopłoty, gęste szpalery czy osłony przeciwwiatrowe. Efektownie wyglądają posadzone zarówno pojedynczo jak i w grupie. Ze względu na swoją urodę sadzone są zarówno w ogrodach, parkach czy działkach.